Projeksiyon Türleri

PROJEKSİYON TİPLERİ NELERDİR?

Haritalardaki şekil ve alan bozulmalarının en aza indirilebilmesi için oluşturulan özel çizim yöntemlerine projeksiyon ya da iz düşüm yöntemleri denir.

Projeksiyonların bazıları uzunluk, bazıları açı, bazıları ise alanları gerçeğe daha yakın gösterir. Projeksiyonlar iz düşüm (yükseltinin sıfır kabul edilmesi) esasına göre çizildiğinden engebesi fazla olan yerlerin iz düşüm yüz ölçüm ile gerçek yüz ölçümleri arasındaki fark fazladır.

Örneğin yurdumuzda Doğu Anadolu ile Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde iz düşüm yüz ölçüm ile gerçek yüz ölçüm arasındaki fark çok fazladır.

Harita çiziminde kullanılan başlıca projeksiyon tipleri silindirik, konik ve düzlem projeksiyonlardır.

1. Silindirik Projeksiyon

Düzlemin, model kürenin çevresine silindir şeklinde sarılmasıyla oluşturulur. İz düşüm yöntemi ile paralel ve meridyenler silindir düzleme aktarılır. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe alan bozulmaları görülür ve şekiller büyür. Model kürenin tamamı düzleme aktarılır. Bu yöntem daha çok deniz ve hava ulaşımında yararlanılan haritaların hazırlanmasında kullanılır.

Tüm dünyanın gösterilmesi gereken haritalar bu projeksiyonla çizilir.

2. Konik Projeksiyon

Düzlemin, model kürenin çevresine koni şeklinde sarılmasıyla oluşturulur. İzdüşüm metodu ile paralel ve meridyenler koni düzleme aktarılır. Bu yöntemle çizilmiş haritalarda şekiller bozulur ama alanlar korunur. Orta enlemler ve çevresindeki bölgelerin çiziminde kullanılır. Model kürenin tamamı düzleme aktarılamaz ( Dünya’nın yarısı aktarılabilir.)

Dünyanın yalnızca yarısı gösterilebilir. Ülke haritaları ve teknik ayrıntı isteyen haritalar bu projeksiyonla çizilir.

3. Düzlemsel Projeksiyon

Bir düzlemin model küreye kutup noktalarından veya Ekvator’dan teğet olarak tutulmasıyla oluşturulan bu çizimde açılar korunurken şekil ve alanlarda bozulmalar meydana gelir. Bu yöntem daha çok dar alanların ve büyük ölçekli haritaların çiziminde kullanılır. Kutup noktası merkez alınan bir düzlem projeksiyonda kutuplardan ekvatora doğru hata oranı artacaktır. Model kürenin en fazla yarısı düzleme aktarılır.

Bozulmaların en fazla olduğu projeksiyon tipidir. Dış kısma doğru bozulma artar.

Projeksiyon Tiplerinin Karşılaştırılması